
Agnar Freyr Helgason Sunnudagur 9. desember 2007
Þrátt fyrir veruleg vandamál sem smáríki standa frammi fyrir vegna stærðar sinnar njóti þau oft á tíðum meiri velgengni en stærri ríki heimsins (sjá fyrri grein). Hefur þetta valdið því að æ fleiri hafa rannsakað ástæður velgengni smáríkja. Má í meginatriðum flokka þær í sex hluta:
Opið hagkerfi með áherslu á útflutning
Ein mikilvægasta forsenda þess að smáríki geti vaxið og dafnað með farsælum hætti er að hagkerfi þess sé opið gagnvart alþjóðaviðskiptum. Það hvort stærð ríkis hafi áhrif á efnahagslega velgengni þess er því í beinu sambandi við hversu samþætt það er alþjóðahagkerfinu. Með aggressífri útflutningsstefnu, til að bæta upp fyrir nauðsynlegan innflutning, geta smáríki því unnið gegn ókostum lítils heimamarkaðar enda má segja að alþjóðavætt og opið hagkerfi hafi heiminn allan sem heimamarkað.
Sérhæft atvinnulíf
Eins og áður hefur verið komið inn á leiðir smæð ríkis og takmarkaðir framleiðslumöguleikar gjarnan til þess að innanlandsframleiðsla þess verði afar sérhæfð og að hún sé ætluð til útflutnings. Samkvæmt skilgreiningu geta smáríki illmögulega keppt við þau stærri í vinnuaflsfrekum atvinnugreinum og því má frekar búast við því að hlutfallslegir yfirburðir þeirra liggi í verðmætisaukandi greinum, sem krefjast menntaðs og/eða sérhæfðs vinnuafls. Ferðamannaiðnaður, hátækniiðnaður, fjármálaþjónusta og hagnýting auðlinda eru þannig allt þættir sem smáríki hafa byggt velgengni sína á, á meðan umfangsmikið landbúnaðarkerfi bendir frekar til verri árangurs smáríkja. Í þessu samhengi má nefna að dæmi þess þekkjast að smáríki (t.d. Singapúr og Máritíus) hafi ákveðið að fórna innlendum landbúnaði og flytja inn vörur erlendis frá í staðinn, til að nýta takmarkað landpláss undir verðmætisaukandi iðnað og þjónustu.
Ríkulegar auðlindir
Góðan árangur margra smáríkja má rekja til þess að þau hafa aðgang að ríkulegum auðlindum, hvort sem er til lands eða sjós. Aðgangur að einni auðlind getur þannig skipt sköpum fyrir litla þjóð, en að sama skapi er aðgangur að henni síður en svo trygging fyrir góðum efnahagslegum árangri eins og dæmin sanna.
Hagfellt og alþjóðlegt fjármálaumhverfi
Mörg smáríki hafa sérhæft sig í að veita alþjóðlega fjármálaþjónustu. Hefur þótt eftirsóknarvert að bjóða upp á hagfellt fjármálaumhverfi enda getur tekjuauki hins opinbera orðið umtalsverður af hlutfallslega litlum breytingum, til að mynda á skattkerfinu.
Við opnun fjármálamarkaða geta gjaldmiðlamál skipt miklu máli. Lítill og óþekktur gjaldmiðill getur þannig verið hindrun fyrir annars opið og alþjóðlegt fjármálakerfi og því er ekki óalgengt að smáþjóðir kjósi að notast við stærri mynt eða að tengja eigin mynt við stærri mynt með fastgengisstefnu. Mikill innflutningur smáríkja getur ennfremur gert það að verkum að gengisbreytingar hafi mikil áhrif á verðlag enda innfluttar vörur stærri hluti af neyslu smáríkja en annarra ríkja. Þar af leiðandi getur ávinningur þess að hafa sjálfstæða mynt verið takmarkaður fyrir minni lönd.
Mannauður
Það er gömul saga og ný að menntun stuðli að hagvexti og velferð, hvort sem er í smærri eða stærri ríkjum. Hin takmarkaða stærð vinnuafls í smáríkjum gerir það hins vegar að verkum að líklegra er að smáríki geti skarað fram úr með aukinni þekkingu og/eða sérhæfingu.
Á meðal þjóða þar sem menntunarstig er afar lágt er fjárfesting í menntun hlutfallslega ennþá arðbærari. Hefur Þorvaldur Gylfason tæpt á þessu í samanburði landa á milli í viðamikilli umfjöllun um uppsprettur hagvaxtar í heiminum. Ber hann sérstaklega saman smáríkin Barbados og Haítí. Var efnahagsleg frammistaða þessara tveggja landa í Karíbahafinu afar misjöfn á seinni hluta tuttugustu aldarinnar, en frá 1966, þegar löndin stóðu nokkurn vegin jafnfætis í fátækt sinni, til 1997, jukust lífskjörin margfalt meira á Barbados – raunar svo mikið að þjóðarframleiðsla á mann á Barbados var orðin næstum 20 sinnum meiri en í Haíti við lok tímabilsins. Telur Þorvaldur að veigamesti hlekkurinn í hagvexti Barbados hafi verið aukin fjárfesting í menntun: Ólæsi í lok tímabilsins var einungis 1% í landinu, samanborið við 50% í Haítí, næstum öll ungmenni á Barbados (97%) sóttu framhaldsskóla samanborið við 24% í Haítí og 30% hvers árgangs sótti háskóla samanborið við einungis 1% í Haítí.
Samstillt og samvinnufús þjóð mMargur er knár þótt Blackg il ann sé smár (II) « Vefritiðs g h Naked e Prancing Prancing fMargur er knár þótt Blackg il ann sé smár (II) « Vefritiðb t o Prancing Dancing Naked